Lần đầu Hội nghị Thị trưởng các thành phố có sử dụng một phần hay toàn phần tiếng Pháp (AIMF) đề cập khái niệm phát triển đô thị thông minh, bên cạnh khái niệm phát triển đô thị bền vững, là tại kỳ họp 40 ra diễn ở Phnom Penh, Campuchia, từ ngày 2-4/12/2019.
Năm 2010, dân số thành thị ở 10 quốc gia ASEAN chiếm 42% tổng dân số, tương đương 250 triệu người. Dự kiến tỷ lệ này là 50% vào năm 2025; riêng Campuchia, Lào và Việt Nam dự kiến sẽ đạt ngưỡng 50% muộn hơn một chút vào năm 2035. Đây là ba quốc gia có dân số đô thị hằng năm tăng gấp đôi so với mức tăng tổng dân số (3,5% so với 1,5%), nhưng từ tình trạng dân số nông thôn vẫn chiếm gần 2/3 tổng dân số của họ. Người ta cũng ước tính rằng bốn thành phố ở Đông Nam Á, bao gồm TP Hồ Chí Minh, sẽ có từ 10 đến 15 triệu dân vào năm 2025 và do đó sẽ được xếp vào hạng siêu đô thị.
Hiện nay, những thành phố trong khu vực ASEAN đang đối mặt với một vấn đề chung, đó là đô thị hóa và tốc độ đô thị hóa các vùng lãnh thổ tăng nhanh. Ngoài ra, còn có những vấn đề khác, bao gồm tình trạng tắc nghẽn đô thị, không có không gian công cộng và sự xuống cấp của môi trường sống của các đô thị lịch sử. Vậy làm thế nào để đáp ứng những yêu cầu chuyển đổi của đô thị như phục hồi các khu phố tạm thời để hỗ trợ hiện đại hóa trung tâm thành phố; cải tạo môi trường sống xuống cấp và không gian công cộng; và đáp ứng nhu cầu về di chuyển đô thị... ? Trong bối cảnh đó, việc phát triển một thành phố trở thành «thông minh» đã và đang trở nên tất yếu. Lý do là, công nghệ thông tin đã có những bước phát triển vượt bậc về năng lực thu thập dữ liệu, lưu trữ, truyền dẫn, tính toán... với chi phí giảm nhanh, đặc biệt là xu hướng phổ biến của thiết bị di động cá nhân thông minh (smartphone, wearables), điện toán đám mây, Internet vạn vật, xử lý dữ liệu lớn và các mạng xã hội; và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quản lý và cung cấp dịch vụ đô thị thông qua các giải pháp giao thông thông minh, quản lý tiêu thụ nước, năng lượng và chất thải thông minh...
.png)
Việc phát triển một đô thị thông minh cần có sự tham gia đầy đủ các thành phần như chính phủ, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng. Bởi vậy, một trong những ưu tiên là phải xây dựng ngôn ngữ chung thông qua tiêu chuẩn cho tất cả các bên liên quan, góp phần làm rõ hơn và hài hòa nhiều hơn trong lĩnh vực Đô thị thông minh. Trong quá trình nghiên cứu về phát triển đô thị thông minh, các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia trên thế giới đều xác định rất rõ: Cơ quan tiêu chuẩn hóa là thực thể không thể thiếu trong việc triển khai Đô thị thông minh. Vai trò của cơ quan này đặc biệt quan trọng ở chỗ nó đảm bảo thống nhất một thuật ngữ chung và các đặc trưng tối thiểu cho Đô thị thông minh.
Ngoài ra, thành công của việc triển khai Đô thị thông minh còn phụ thuộc vào việc xác định các phương pháp đo để đánh giá hiệu quả và tính bền vững của các dịch vụ thành phố trên nền tảng ICT. Bên cạnh việc xác định các tiêu chuẩn cụ thể cho Đô thị thông minh, cũng cần xem xét các tiêu chuẩn khác như tiêu chuẩn về hiệu suất năng lượng, tăng mức độ an toàn hoặc giảm thiểu ô nhiễm. Tiêu chuẩn chính là yếu tố gắn kết các bên liên quan, các yếu tố cấu thành và vận hành Đô thị thông minh.
Không chỉ đề cập chủ đề phát triển đô thị thông minh, Hội nghị AIMF lần thứ 40 tại Campuchia năm 2019 còn có sự hiện diện và giới thiệu về các tiêu chuẩn ISO cho sự phát triển bền vững và xây dựng đô thị thông minh trên thế giới của ông Etienne CAilleAU, Thư ký Ủy ban Kỹ thuật ISO (TC-268); và bà Phùng Thị Thu Hằng, Thư ký của đề tài KC.01.06/16-20 của Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT) - cũng trình bày tại đây tham luận về việc nghiên cứu, thực trạng và xây dựng dự thảo Hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về Đô thị thông minh tại Việt Nam.
Theo kế hoạch dự kiến, chuỗi các chương trình hoạt động của đại hội đồng IAMF lần thứ 41 năm 2020 sẽ bao gồm chuỗi sự kiện của các nước Đông Nam Á diễn ra tại thành phố Huế vào tháng 11/2020 với sự tiếp nối chủ đề Phát triển đô thị bền vững và phát triển đô thị thông minh.
Phùng Thị Thu Hằng – Phạm Lê Cường – Trần Thị Thu Hà